PGS

ZWO

printen

OM HET NIET TE VERGETEN (2):

01-02-2020

In het vorige nummer van ons nieuwe gemeenschappelijke kerkblad "Onderweg" bracht ik het allereerste begin van de plaatselijke kerkbladen in de Westelijke Mijnstreek in herinnering, aan de hand van het eerste nummer van de eerste voorloper van "Onderweg", het blad "Gemeentenieuws" van de toenmalige Hervormde gemeente te Beek. Ik beperkte de stof toen tot de plaatselijke kerkbladen, omdat ik op de hoogte was van het bestaan van eerdere regionale Protestantse kerkbladen die in een ruimer gedeelte van Limburg verschenen. Ik noemde toen al het blad "Hervormd Limburg", dat alle Hervormde gemeenten in Limburg omvatte. Helaas heb ik van dat blad geen enkel exemplaar in bezit. Zoals ik schreef, waren de tekortkomingen van dat blad voor de plaatselijke berichtgeving nu juist de aanleiding dat een aantal jonge leden van de Hervormde gemeente Beek, vooral uit Stein, het initiatief namen om het blad "Gemeentenieuws" op te richten. Ik heb daardoor nooit een abonnement op "Hervormd Limburg" gehad. Toen ik onlangs door mijn bibliotheek struinde, kwam ik in het boekje uit 1961 "De zeven Gemeenten" van G. van Hoeven, jarenlang scriba van de toenmalige Gereformeerde Kerk van Lutterade (later omgedoopt tot de GK van Geleen), een interessant citaat tegen uit het nummer van 18 oktober 1919 van blad "Belijdenis en Wandel, Weekblad der Gereformeerden in Zuid-Limburg". Ik neem aan dat dit het oudste regionale Gereformeerde kerkblad in onze streek is. Het onderwerp hangt samen met de voorgeschiedenis van de Gereformeerde Kerken (GKN) in Geleen en Sittard.

Het citaat luidt: “D.V. zal zondag 19 oktober de gewichtige dag zijn, waarop de Gereformeerden van Treebeek zich zullen verenigen tot een zelfstandige, plaatselijke Kerk. Waar ook de Gereformeerden te Lutterade c.a. tot de nieuwe Kerk van Treebeek zullen gaan behoren, wordt de uitwonende ouderling van Heerlen (de moedergemeente van Treebeek, WH) te Lutterade ambteloos. De kerkenraad van Heerlen adviseert om op zondag 19 oktober voor Lutterade als ouderling aan te wijzen de brs. B.J.M. de Fluyter en L. Hoogerwerf. Zij kunnen dan tegelijk met de andere kerkenraadsleden bevestigd worden”.

Aldus geschiedde. De grensregeling hield in dat Geleen, Beek, Stein en Sittard met de tussenliggende dorpen tot Treebeek gingen behoren (Susteren bleef echter onder de toenmalige Gereformeerde Kerk van Venlo).
Toen korte tijd later de kerk van Maastricht van Treebeek werd afgesplitst, ging bedoeld territoir deel uitmaken van de Gereformeerde Kerk van Maastricht, met Lutterade als buitenwijk. Tot de eerste gereformeerden te Lutterade behoorde de familie Kuik, die anno 2020 nog steeds deel van onze gemeente uitmaakt.

 
 

In 1919 werd voor de naam Lutterade gekozen, omdat er weliswaar een burgerlijke gemeente bestond met de naam van het oude Graafschap Geleen, maar geen dorp met die naam. De burgerlijke gemeente bestond uit de drie dorpen Lutterade, Opgeleen en Krawinkel. De toen in aanbouw zijnde belangrijke steenkoolmijn Maurits lag ook in Lutterade. Later is het gebied tussen de drie oorspronkelijke dorpen volgebouwd en het geheel is de stad Geleen gaan vormen. In 1958 werd de naam van de gemeente daarom gewijzigd in Gereformeerde Kerk van Geleen.
De gereformeerden van Lutterade (incl. Sittard) bleven tot 1930 tot de Gereformeerde Kerk van Maastricht behoren. In dat jaar werd de Gereformeerde Kerk van Lutterade afgesplitst met als territoir weer Geleen, Beek, Stein en Sittard met de tussenliggende dorpen. Susteren kwam in 1920 onder de toen opgerichte Gereformeerde Kerk van Roermond en in 1956 bij de Gereformeerde Kerk van Sittard, die toen van de Gereformeerde Kerk van Geleen werd afgesplitst. De Hervormden van Susteren behoorden trouwens al sinds het begin van de 19e eeuw kerkelijk tot Sittard.
De Gereformeerde Kerken van Geleen/Lutterade en Sittard behoren tot de voorlopers van onze gemeenschappelijke Protestantse gemeente, zoals die thans in opbouw is.

Het is opvallend dat de stukken die ik ter beschikking heb, na 1919 nergens meer gewag maken van een Gereformeerd kerkblad in onze streek, tot de oprichting van Kerknieuws, een van de beide  directe voorlopers van Onderweg. Misschien kan iemand in de gemeente hier een aanvulling leveren.

Wim Hoogstraten, Urmond 26-01-2020

laatste update.: