PGS

ZWO

printen

OM HET NIET TE VERGETEN (10)

31-10-2020

"Kerknieuws" als tijdsgetuige van Samen Op Weg

Maar nu toch naar 1987 voor het Samen Op Weg-proces. De federatie van de Hervormde gemeenten te Beek, Geleen-Oost en Urmond/Geleen-West en de Gereformeerde Kerk van Geleen was volop in opbouw, maar door het vertrek van ds. Wim Westerveld ontstond kort na het aantreden van Jan Compagner opnieuw een predikantsvacature. Formeel viel deze onder de Gereformeerde Kerk.
Naar aanleiding van deze nieuwe vacature werd het ingrijpende besluit genomen om de Tunnelkerk aan de Houtmanstraat te Geleen te sluiten en de Bethelkerk aan de Groenstraat aan te wijzen als kerk voor zowel de Gereformeerde als de Tunnelkerkgemeente. Het was een pijnlijk besluit, want de Tunnelkerk was in 1920 de bakermat van het Protestantisme in Geleen na de ondergang van de 17e-eeuwse gemeente met ds. Latomus die door de Spanjaarden werd verdreven.
Voorlopig moesten de Hervormde predikanten Joan Röell en ds. Jan Compagner het schip varende houden. Gelukkig kon de federatie bogen op een actieve en eendrachtige kerkenraad, zodat het gemeentewerk inclusief het beroepingswerk goed doorliep. Kerknieuws berichtte erover; o.a. over de avonturen van de beroepingscommissie, die op 25-01-1987 op pad ging om te gaan “horen”. Door een slip op de spekgladde weg kwam men niet verder dan Haelen in Midden-Limburg. De drie leden van de beroepingscommissie bleven gelukkig ongedeerd, maar de auto was total-loss.
De Gereformeerde Kerk van Sittard (predikante Fieke Klaver), die niet meedeed met de federatie, maar wèl met Kerknieuws, nam in deze tijd het initiatief om bij de viering het Heilig Avondmaal druivensap ter beschikking te stellen voor mensen dien geen alcohol mogen of willen drinken. Later is dit ook door de andere gemeenten overgenomen. De cantorij werd ingeschakeld om de gemeente te ondersteunen bij het aanleren van de gezongen gedeelten van de Avondmaalsliturgie. Dirigente Ria van Mourik schreef in Kerknieuws een reeks artikelen over de geschiedenis van de kerkmuziek.
Een schrik voor de gemeente was het bericht dat het Avondmaalsstel van de Kruiskerk in de nacht van 8 op 9 december 1986 was ontvreemd bij een inbraak. Het is voorzover ik weet nooit teruggevonden. Het is in 1988 vervangen door een tinnen stel. In de tussentijd werd gebruik gemaakt van de Avondmaalsstellen van de andere federatiegemeenten.
In Urmond kwam er een Bijbelkring samen met de RK parochie, waarin verschillende Bijbelvertalingen naast elkaar werden gelegd. Vooral voor de Rooms-Katholieke broeders en zusters was dit een verrassende ervaring.
Pastoor Heggen plaatste een artikel in Kerknieuws n.a.v. de eerste gemeenschappelijke dienst met de Pastoor Van Arsparochie op 3 mei 1987 in de Kruiskerk. Het was een initiatief van de Oranjevereniging! De kerk was stampvol.


In het Kerknieuws van 21 mei 1987 meldde Joan Röell dat hij een beroep naar Wijk bij Duurstede had aangenomen. Hierdoor ontstond er nòg een predikantsvacature in de federatie en bleef ds. Jan Compagner als enige over. Gelukkig kon hetzelfde nummer melden dat de GKG Wim Bisschop uit Bredevoort had beroepen. Hij nam snel aan. Er was wel een probleempje: voor Wims gezin met 5 kinderen was de Gereformeerde pastorie te Geleen te klein. Toen besloten werd om de 3e predikantsplaats in de federatie te laten vervallen. kwam de grote pastorie te Beek vrij voor Wim Bisschop. De gedachte om een Hervormde pastorie te laten bewonen door een Gereformeerd predikant was wel revolutionair: ouderling-kerkvoogd Wim Hoogstraten moest heel wat overtuigingskracht ontwikkelen om toestemming te krijgen van het Hervormde provinciale kerkbestuur. Op de pastorie verscheen een bordje: “Bisschoppelijk Paleis”. Op 30-08-1987 deed Wim Bisschop intrede in de gemeente en was het predikantencorps van de federatie weer compleet.
Op 5 juli 1987 was er in Beek een groot dorpsfeest ter gelegenheid van het 150-jarig bestaan van het Hervormde kerkgebouw, vanuit de geschiedenis ook wel bekend als het Leopoldskerkje. Er waren ook heel wat deelnemers van buiten de gemeente, w.o. gasten uit Lövenich, Amstelveen, diverse RK parochies en diverse verenigingen.
In 2020 verrast het te lezen dat in 1987 er alleen al in Beek niet minder dan 14 kinderen deelnamen aan de Kindernevendienst. In deze tijd werd ook een nieuw liturgieboekje met vier uiteenlopende orden van dienst ingevoerd voor de gehele federatie. Het heeft jarenlang dienst gedaan.

Door GK Sittard werd gemeld dat haar Hervormde zustergemeente (die niet meedeed aan met Kerknieuws) in september 1987 het 350-jarig bestaan van haar kerkgebouw in de Gruizenstraat zou vieren. Bij deze gelegenheid presenteerde de HG Sittard het jubileumboek “Verborgen Verleden”, geschreven door Jan Maarten Coolsma, en er was een expositie in het Kritzraedthuis. Hierbij werd herinnerd aan de toenmalige bijnaam van het kerkje: “Geuzenklomp”. In 1637 was het de enige eigen Protestantse kerk in deze streek; in 1685 zou de kerk te Urmond erbij komen. In de Vredesweek van 1987 was ds. Zoltan Nemeshegyi uit Hongarije onze gast in een uitwisselingsprogramma en was ds. Fieke Klaver van GK Sittard een van de vijf Nederlandse predikanten die in Hongarije op bezoek was. In oktober werd het besluit tot vorming van de federatie officieel; de gemeente stuurde een gekalligrafeerd afschrift per ijlbode naar Wijk bij Duurstede als afsluiting voor ds. Joan Röell, die zich er zo voor had ingezet.
In de vorige aflevering van deze serie (nr. 9) meldde ik al het initiatief ter gelegenheid van de herdenking van 40 jaar bevrijding om te komen tot een Joods monument in Beek. Op 22-10-1987 was het zover dat het ontwerp van beeldhouwster Francisca Zijlstra kon worden onthuld.
Op 22-11-1987 vond de laatste dienst in de Tunnelkerk plaats. In de kerk was er een tentoonstelling van afbeeldingen en voorwerpen uit de geschiedenis van 1925-1987.


In 1988 werd de organisatie van Kerknieuws, die nogal ingewikkeld was met die vijf deelnemende kerken, grondig gestroomlijnd. Hiertoe werd de Kerkbladcommissie opgericht, bestaande uit Wim Hoogstraten, Ans van der Linden, Guus Ravoo en Hannie van der Venne. Deze commissie kreeg de uitgeverstaak (productie, bezorging, administratie) en was dus streng gescheiden van de redactie. In 2020 zou de Kerkbladcommissie dezelfde taak voor het nieuwe blad “Onderweg” krijgen. Eindredacteur was Hans Korevaar; hij zou dat tot 2001 blijven.


Interessant voor ons in 2020 is in het Kerknieuws van 1988 te lezen dat de kerk in Urmond de traditionele bijdrage van de Jagersvereniging Maasbanderveld weer had ontvangen. Dit was een van die typisch Urmondse tradities die in 1988 nog levend waren. Indertijd hadden de Maasbandse grondeigenaren, die het jachtrecht verpachtten, de opbrengst aan de Hervormde gemeente Urmond toegedacht.
Op 17 januari 1988 werd in een gezamenlijke RK/Geref. dienst in de Christus Hemelvaartkerk te Vrangendael het 25-jarig bestaan van die kerk gevierd. De vriendschappelijke relatie van onze gemeente met de parochie te Vrangendael bestaat tot op de huidige dag.
In april 1988 publiceerde Kerknieuws een artikel over de Protestantse Gustav Hoefer-basisschool te Sittard, opgericht on 1856 door de toenmalige predikant Gustav Hoefer. In 1949 kwam er een kleuterschool bij.
In dezelfde maand verscheen een extra nummer van Kerknieuws met de conceptteksten van de federatiestukken met toelichtingen voor bespreking op gemeentevergaderingen in die maand. Het kwam erop neer dat de federatie van de Hervormde gemeenten en de Gereformeerde kerk zoveel mogelijk werd georganiseerd als één gemeente met drie in beginsel gelijkwaardige kernen Geleen, Beek en Urmond. Als naam werd gekozen “Protestantse Kerk te Geleen/Beek/Urmond.” Hierin werd de historische naam Urmond met opzet gehandhaafd, hoewel de burgerlijke gemeente inmiddels Stein heette. In de naam kwam ook tot uitdrukking dat de nieuwe gemeente de oude Beekse traditie wilde voortzetten om open te staan voor leden uit alle Protestantse denominaties en niet alleen de Hervormde en Gereformeerde. Door de eeuwen heen waren er regelmatig Lutherse, Doopsgezinde, Anglicaanse en Remonstrantse leden in Beek, ook in de kerkenraad. In een artikel in Kerknieuws legde ds. Jan Compagner uit dat de aanduiding “Protestant” haar wortel vindt in het Latijnse “protestari”, wat “getuigen” betekent, en voor het eerst werd gebruikt toen de volgelingen van Luther op de Rijksdag van Spiers in 1529 getuigenis van hun geloof aflegden. De gemeenteleden gaven ruime steun aan de voorstellen.
Het jongerenkoor Aïdo van de Johanneskerk te Sittard zocht via Kerknieuws nieuwe leden.


In Kerknieuws werd verscheidene malen aandacht geschonken aan het initiatief van de Wereldraad van Kerken tot het zogeheten Conciliair Proces ” Gerechtigheid, Vrede, Heelheid van de Schepping”, ofwel samen voor een leefbare wereld, gericht op het behoeden van Gods schepping.
De Johanneskerkgemeente meldde in Kerknieuws dat ook in Sittard stapjes vooruit werden gedaan met “Samen op Weg” van Hervormd en Gereformeerd.
Op 13 november 1988 was er een gezamenlijke dienst in de Pastoor van Arskerk t.g.v. het 25-jarig jubileum van de parochie. Pastoor Heggen en ds. Compagner gingen in de dienst voor. Ook ds. Salakay van de Molukse gemeente deed mee. In de Johanneskerk werd een extra collecte gehouden voor het opknappen en inrichten van de nieuwe moskee te Sittard. Regelmatig werd bericht over de schrijfavonden voor Amnesty International in de Bethelkerk.
De federatie ging in op 1 januari 1989. Het zou tot 2004 duren voordat de landelijke kerken fuseerden en de federatie kon worden omgezet in de Protestantse gemeente te Geleen-Beek-Urmond.


Wim Hoogstraten, Urmond 25-10-2020


laatste update.: