PGS

ZWO

printen

OM HET NIET TE VERGETEN (8) Het Samen Op Weg-blad "Kerknieuws"

29-08-2020

Zoals de lezers van deze artikelenserie al hebben gemerkt, is over de geschiedenis van de voorlopers van ons nieuwe gemeenschappelijke kerkblad "Onderweg" heel wat te vertellen en geeft zij een interessant inzicht in het leven van onze gemeenten door de jaren heen.

Zoals de lezers van deze artikelenserie al hebben gemerkt, is over de geschiedenis van de voorlopers van ons nieuwe gemeenschappelijke kerkblad “Onderweg” heel wat te vertellen en geeft zij een interessant inzicht in het leven van onze gemeenten door de jaren heen.

In de tijdsvolgorde is het nu het jaar 1982. Overal in het land, en ook in onze streek, zijn flinke stappen gezet in het “Samen Op Weg”-proces tot samenwerking van de Hervormde, Gereformeerde en Lutherse kerkgemeenten. De toenmalige zelfstandige Hervormde gemeenten Beek, Geleen-Oost en Urmond-Geleen-West en de Gereformeerde kerk van Geleen werkten hard aan de vorming van een federatie (fusie was kerkordelijk niet mogelijk). De diverse kerkbladen van onze gemeenten maakten er regelmatig gewag van. De kerkdiensten werden op elkaar afgestemd, de eerste gemeenschappelijke Gemeentegids (“Gids 1982-1983”, de reeks is tot op de huidige dag voortgezet) kwam uit en een gemeenschappelijke brochure “Kom in een Kring”, voor het eveneens tot op de huidige dag bestaande gemeenschappelijke Kringenwerk verscheen. Bij deze ontwikkelingen paste ook een gemeenschappelijk kerkblad. Men ging aan het werk.

In de laatste uitgave van het “Gemeentenieuws” van de Hervormde gemeenten Beek en Urmond/Geleen-West (16e jaargang nr. 10 van maart 1983) kondigde de predikant van de twee gemeenten, ds. J. Röell, aan dat de maand daarop nr. 1 van jaargang 1 zou verschijnen van een gemeenschappelijk blad. Er stond niet bij welke gemeenten zouden meedoen, maar toen op 25 maart het nieuwe blad met de naam “Kerknieuws” verscheen, bleken niet alleen de vier bovengenoemde gemeenten, maar ook de Gereformeerde kerk van Sittard te zijn betrokken. Het blad was dus bijna een “Onderweg” avant la lettre, want van de voorlopers van onze nieuwe gemeente Maas- en Beekdal deden alleen de toenmalige Hervormde gemeenten van Grevenbicht en van Sittard niet mee. Ter historische oriëntatie: predikant van de Hervormde gemeente Geleen-Oost was toen ds. Ydo van der Schoot, van de al jaren nauw samenwerkende maar formeel zelfstandig gebleven twee Hervormde gemeenten Beek en Urmond/Geleen-West. Zoals gezegd ds. Joan Röell, van de Gereformeerde kerk van Geleen ds. Wim Westerveld en als predikant van de Gereformeerde kerk van Sittard deed mw. ds. Fieke (S.H.C.) Klaver deed op 8 mei van dat jaar intrede.
“Kerknieuws” werd een tweewekelijks blad (de voorgaande bladen van de afzonderlijke kerkgemeenten waren maandbladen). Als logo werd het Hugenotenkruis gebruikt.

In het begin hechtten de gemeenten erg aan hun zelfstandigheid, zodat de organisatie in het begin nogal ingewikkeld in elkaar zat. Coördinator Hans Korevaar had er de handen vol aan. Eindredacteur was Jacq van Eldert uit Spaubeek; de kopij werd aangeleverd door redacteuren in de afzonderlijke gemeenten. Voor de Hervormde Gemeenten Beek en Urmond/Geleen-West waren dat Corrie Zuidervliet-Oskam en mevrouw Jansen-Heidstra, voor de Hervormde Gemeente Geleen-Oost trad Ria Joosen-de Keijzer op, voor de Gereformeerde Kerk van Geleen Elly Dols-Rolaff en voor Sittard Chris van Ree. Het blad werd gestencild en samengesteld door de daarvoor al bestaande productiegroep van Hervormd Geleen-Oost o.l.v. de heer Vreeke. Dit vond plaats in de toenmalige Kruiskerk van Hervormd Geleen-Oost aan de Parklaan te Geleen. Helaas was de stencilmachine oud, zodat de drukkwaliteit niet overhield. We hebben het er toch vele jaren mee gedaan.
Er was een abonnementensysteem per afzonderlijke gemeente. De abonnementenregistratie was in handen van respectievelijk Wim Hoogstraten, André Otten, Gerrit Ruitinga en de heer Snoek en de mutaties werden via Hans Korevaar doorgegeven aan de afdeling DAC van de ZOL-bedrijven in Heerlen, waar de adresetiketten werden aangemaakt. Het nieuwe Kerknieuws werd bezorgd bij alle leden van de vijf kerkgemeenten, in Hervormd Beek en Urmond/Geleen-West door vrijwilligers, in Hervormd Geleen-Oost en bij de Gereformeerden per post. Pas jaren later is uit bezuinigings¬overwegingen het huidige abonnementensysteem ingevoerd en zijn bezorgers voor de rest van Geleen gezocht.
De heren B. Hofstede uit Beek en Piet Meij uit Geleen-Oost slaagden erin heel wat adverteerders uit alle hoeken van het territoir te vinden, zodat het blad zich financieel goed kon bedruipen.
De inhoud werd verdeeld in een openingsstukje afwisselend door de predikanten, algemene stukjes van de redactie, een overzicht van de kerkdiensten in alle kerken en aparte stukken voor ieder van de vier deelnemende kerken (Beek en Urmond/Geleen-West als één geteld). Als ik door de eerste jaargangen blader, komt er een duidelijk beeld van het toenmalige gemeenteleven naar voren. Ik haal er een aantal hoogtepunten uit.

Ds. Van der Schoot was zeer geïnteresseerd in Kerk & Israël en hij en enige gemeenteleden schreven regelmatig over dit onderwerp. Er was op dit punt samenwerking met de protestantse gemeente van Genk, waar ds. Jan Nijs dezelfde belangstelling had. Deze organiseerde cursussen Hebreeuws en Judaica, waar ook uit onze gemeenten verscheidene leden aan deelnamen. Het was gelijk ook een Leerhuis. Ik denk met plezier terug aan de avondlijke fietstochten naar en van Genk met Driekus de Jongste uit Stein.

Op 5 juni 1983 was er in de toenmalige gereformeerde Bethelkerk aan de Groenstraat te Geleen een gezamenlijke kerkdienst van Hervormd en Gereformeerd Geleen, Beek en Urmond en de gemeente van Genk naar aanleiding van de 500e geboortedag van Luther en de 460e gedenkdag dat op 1 juli 1523 de Augustijner monniken Jan van Essen en Hendrik Vos als eerste protestantse martelaren de dood vonden op de brandstapel in Brussel.


Het jaar 1983 was trouwens ook verder een gedenkwaardige periode: op Palmpasen vonden de feestelijkheden plaats rond de ingebruikneming van het na zo veel jaren moeilijkheden fraai gerestaureerde De Rijckere-orgel in Beek. Bij deze gelegenheid verscheen het boekje “Protestants Beek” van Wim Hoogstraten en Henk van Loo met een beschrijving van de geschiedenis van de Hervormde gemeente Beek en haar voorgangers en van de diverse orgels die die gemeente door de eeuwen heen hadden gediend. Bij die gelegenheid schonk de burgerlijke gemeente Beek aan de kerkgemeente het tekstbord met het Onze Vader, dat nog heden in de kerk te Beek hangt.
In hetzelfde verband werd de “Vriendenkring De Rijckere-orgel” opgericht, die jaren achtereen voor regelmatige orgelconcerten en radio- en grammofoonopnamen heeft gezorgd.

Op 3 juli vertrok mw. ds. Corja Menken-Bekius als predikante van de gemeente te Grevenbicht. Deze gemeente deed wel niet mee aan “Kerknieuws”, maar was vooral in haar moedergemeente Urmond zeker niet vergeten, zodat de predikantswisseling met belangstelling werd gevolgd. Corja werd opgevolgd door ds. H. Berton, die slechts kort is gebleven, maar wel de gewoonte uit de Gulikse Kerk om overledenen eerst te begraven en pas daarna de kerkdienst te houden heeft afgeschaft. Deze gewoonte, die benadrukt dat ieder overlijden niet alleen een afscheid is van iemand die nu in goede handen is, maar tevens een nieuw begin van de kerkgemeente zonder het overleden lid, is nu alleen nog in Urmond gehandhaafd.

Op 30 juli van hetzelfde jaar 1983 werd in Urmond herdacht dat 300 jaar tevoren de Gulikse godsdienstvrede was afgekondigd. Hierdoor verwierven de toenmalige Hervormde gemeenten in Urmond (toen nog met Grevenbicht en Leut), Sittard en Susteren na ruim 150 jaar godsdienststrijd definitief vrijheid van godsdienst. Voor de fijnproevers: de gemeente van Susteren is rond 1800 met Sittard (incl. Susterseel) gefuseerd en Grevenbicht is in 1851 zelfstandig van Urmond geworden.
In november 1983 was het toen a.s. 350-jarig jubileum van de Classis Maastricht de aanleiding voor een eerste gemeenschappelijke bijeenkomst van de Hervormde en de Gereformeerde Classis Maastricht, die in de 20e eeuw naast elkaar bestonden.

De Gereformeerde kerk Geleen nam het beginselbesluit om vanaf 1985 gedoopte kinderen toe te laten tot het Heilig Avondmaal. Achtergrond was de gedachte dat iemand door de doop en niet door het doen van openbare geloofsbelijdenis lid wordt van de Kerk van Christus.
Aandacht in “Kerknieuws” was er ook voor de Protestantse Schoolvereniging, die 7 scholen in beheer had, te weten 3 lagere scholen met 3 kleuterscholen en de Maurits-MAVO in Geleen.
In jaargang 1 nr. 1 werd meteen aandacht besteed aan het Oefenboek. Dit was opgesteld door de liturgiewerkgroep van Beek/Urmond-Geleen-West en bevatte vier standaardliturgieën. Deze zijn jarenlang in onze gemeente gebruikt.

In de maanden later in 1983 was er in “Kerknieuws” een discussie over de toen zojuist verschenen Groot Nieuws Bijbel. Men vond die vertaling maar erg vlak. We waren toen nog niet zo vertrouwd met Bijbelvertalingen voor heel verschillende doelgroepen.
Belangrijk was de behoorlijk diepgaande Cursus Theologische Vorming, die de landelijke kerk een aantal jaren achtereen organiseerde in Eindhoven en waaraan enkele van onze gemeenteleden deelnamen. “Kerknieuws” berichtte erover.

Wat in 2020 bijzonder opvalt, zijn de vele activiteiten voor de jeugd in die tijd. Zelf heb ik nog goede herinneringen aan de regionale ontmoetingsdag voor de jeugd met zeskamp in de wei van een gemeentelid in Grevenbicht, waaraan ook mijn kinderen deelnamen. Niet alleen voor de jeugd, maar ook voor volwassenen, waren er regelmatig fietstochten en natuurexcursies, die gemeenteleden organiseerden.

Op 17 april 1984 werd de gemeente opgeschrikt door het onverwachte overlijden van ds. Van der Schoot. Voor het “Samen Op Weg”-proces tot hereniging van de hervormde en de gereformeerde gemeenten zou dit overlijden een grote terugslag betekenen. Hierover volgende keer.

Wim Hoogstraten, Urmond 22 augustus 2020


laatste update.: