PGS

ZWO

Samen op weg
OM HET NIET TE VERGETEN (9)
Het Samen Op Weg-blad "Kerknieuws" (vervolg)

Vorige keer bezagen we de totstandkoming en de eerste verschijningsjaren van het Samen Op Weg-blad “Kerknieuws”, met het voor onze kerkgemeenten in verschillende opzichten gedenkwaardige jaar 1983 tot aan het schokkende bericht op 17 april 1984 van het plotselinge overlijden van ds. Ydo van der Schoot, predikant van de toenmalige Hervormde gemeente Geleen-Oost. In de jaren erna was Kerknieuws dé berichtgever over belangrijke ontwikkelingen in onze gemeenten.

Zoals vorige keer opgemerkt, zaten onze gemeenten in die tijd midden in het “Samen Op Weg”-proces tot samenwerking van de Hervormde, Gereformeerde en Lutherse kerkgemeenten. Fusie was kerkordelijk niet mogelijk, maar de toenmalige zelfstandige Hervormde gemeenten Beek, Geleen-Oost en Urmond-Geleen-West en de Gereformeerde kerk van Geleen wilden snel samen een zo sterk mogelijk samenwerkende federatie vormen. Uit de Kerknieuwsuitgaven van die tijd komt de zorg naar voren, dat dit proces aanmerkelijke vertraging zou lijden door het wegvallen van ds. Van der Schoot en dat gebeurde ook. De kerkenraad van Geleen-Oost wilde met het nemen van definitieve stappen wachten tot de predikantsvacature zou zijn vervuld. De partnergemeenten en in het bijzonder hun predikanten Joan Röell en Wim Westerveld werden tureluurs van het wachten, want zij wilden vooruit. Een belangrijke stap was wel dat het Kerknieuws op 18 mei 1984 een extra nummer kon wijden aan Samen Op Weg, waarin de intentie om verder te komen duidelijk werd uitgesproken. Het zou tot januari 1986 duren voordat het Kerknieuws de beroeping van ds. Jan Compagner kon melden en het werk aan de federatie serieus kon worden hervat
Toch stond het gemeenteleven verre van stil en Kerknieuws maakte er gewag van. Zo werden gemeentebanden onderhouden met diverse Rooms-Katholieke parochies, de Molukse gemeente, de Paaskerkgemeente te Amstelveen, de Protestantse gemeente te Genk en de zustergemeente uit de Gulikse tijd te Lövenich-Baal. Ook schreef Kerknieuws over de toen al bestaande samenwerking met de Remonstrantse Gemeente. De Remonstrantse Kring Zuid-Limburg werd in deze tijd zelfs in de Kruiskerk te Geleen opgericht. Ds. Goud was er toen al bij!

Een voorbeeld van het ‘gewone’ gemeenteleven was de oproep in Kerknieuws om de Diaconie te steunen bij het inzamelen van kinderpyjama’s voor het ziekenhuis van ds. Van der Mei in Agogo (Ghana). Ds. Van der Mei kwam ook zelf op bezoek. Er was een bloesemtocht naar o.a. de Forellenvijver in Gulpen. Op 26 augustus 1984 vierden Hervormden en Gereformeerden het 350-jarig bestaan van de Classis Maastricht, met een zeskamp voor de jeugd, een boottocht op de Maas, een stadswandeling met kerkepad in Maastricht met lunch, koorzang en cabaret in de Augustijnerkerk. Onze kerken te Beek en Urmond deden mee aan het landelijke project Toeristenkerken. In Geleen-Oost vierde Kiveva (kinderwerk) haar 60-jarig jubileum, maar de ontkerkelijking sloeg toen al duidelijk toe, zodat de betaalde kracht moest vertrekken. Dezelfde oorzaak leidde ook tot de fusie van de Protestantse kleuter- en lagere scholen in Geleen-Oost. Kerknieuws bericht ook over regelmatige schrijfavonden voor Amnesty International.

De kerkenraad van Beek en Urmond/Geleen-West voerde het openen van de kerkdienst door de ambtsdrager tot aan het Kyrie in, om de verantwoordelijkheid van de gehele gemeente voor de erediensten te benadrukken. In het consistoriegebed wordt de predikant gedragen door de vertegenwoordiger van de gemeente. De toen opgestelde instructie lag later ten grondslag aan het nog heden bestaande Oudsteboekje.

Op 17 september 1984 werd het 40-jarig jubileum van de bevrijding van Beek in 1944 herdacht. Bij deze gelegenheid verscheen op de Platsj te Beek, vóór de pastorie en schuin tegenover de plaats van de vroegere synagoge, het monument de Poort naar de Eeuwige, dat er nog steeds staat. Ds. Röell en ouderling Henk Padmos hadden zich er, in overleg met rabbi Van Gelder uit Maastricht, zeer voor ingezet en de gemeenteleden hadden ruim gegeven. Kerknieuws berichtte erover.
In het Kerknieuws van 29 maart 1985 verscheen een stellingname van de Limburgse Ring van Predikanten van de Nederlandse Hervormde Kerk en de Gereformeerde Kerken in Nederland, n.a.v. de oekaze van de RK bisschop J.M. Gijsen dat reformatorische Christenen als niet-welkom aan de Maaltijd der Dankzegging moeten worden beschouwd. De predikanten merken op dat het de Heer is die met de Zijnen Maaltijd houdt; daar mag een bisschop geen andere voorwaarden aan toevoegen dan het verstaan van deze nodiging en het dankbaar aanvaarden daarvan. De gevolgen van het rondschrijven van bisschop Gijsen zijn helaas tot op de huidige dag te merken.

Het nummer van 5 juli 1985 verhaalt over de “Posaunenengel” (engelen met bazuin en wijnkelk) in de toenmalige drie kerken van Beek/Urmond/Geleen-West (Beek, Tunnelkerk Geleen en Urmond), een geschenk van de gemeente te Lövenich-Baal als teken van verbondenheid van onze gemeente met de Gulikse gemeenten in Duitsland. Het zijn uit triplex gezaagde kopieën van de Posaunenengel op de kerk te Lövenich, die in de 17e eeuw ten geschenke is gegeven door Nederlandse zusterkerken van de classis waartoe ook de gemeenten van Urmond, Susteren en Sittard behoorden. Volgens de legende zullen de engelen op de Gulikse kerken, en ook in de onze, op hun bazuinen blazen bij het aanbreken van de Jongste Dag. Later, bij de bouw van de Ontmoetingskerk, zijn zij ook aangebracht op de hoeken van de Avondmaalstafel, óók een geschenk van de gemeente te Lövenich-Baal. Het zou mijn inziens goed zijn als ook de Gruizenkerk en de Johanneskerk bazuinenengelen zouden krijgen. Protestants Sittard maakte immers tot eind 18e eeuw óók deel uit van het Gulikse kerkverband.

In de herfst van hetzelfde jaar schonk Toos Kemp bij haar afscheid als ambtsdrager het wandkleed aan de Johanneskerk en kwam er ter gelegenheid van de viering van 300-jarig bestaan van de kerk te Urmond een nieuwe Avondmaalskan naar ontwerp van de edelsmid mevr. A. Spronken. De oude kan was van messing en zwaar versleten. De nieuwe kan sluit goed aan bij de zilveren beker uit 1732, die is geschonken door ouderling Jan Kooken en zijn zoon Lammert, en bij de beker die in 1878 is geschonken door de familie Smeets-Malherbe. De Hetzendaler Muzikanten uit Urmond verleenden medewerking aan de jubileum dienst en daarna was er receptie en koffietafel in de Fanfarezaal. Als onderdeel van de jubileumviering was er tevens in de kerk een fototentoonstelling.
Vanuit de Gereformeerde Kerk van Sittard werd contact gelegd met ds. Gümbel van de gemeente Eichwalde bij Oost-Berlijn (toenmalige DDR). Hij was een bekende van ds. Dittmar van Lövenich-Baal.
In Kerknieuws van 22 november 1985 stond een uitleg over het historische kerkzegel van Urmond als beeldverhaal van geloof. Een afbeelding van het kerkzegel hangt tegenwoordig als glas-in-lood-medaillon in de kerk, geschonken door familie van der Linde in Berg. Er bestaat ook een brochure over.

In deze tijd bracht de Culturele Raad Limburg de grammofoonplaat “Historische orgels in de beide Limburgen” uit, met o.a. het Derijckere-orgel te Beek. De NCRV zond een radio-opname uit. Kerknieuws berichtte voorts over de ontluikende samenwerking tussen de Geref. Kerk van Sittard en de Herv. Gem. Sittard. Op 10-01-1986 was er een eerste bijeenkomst van de twee kerkenraden.
Naar aanleiding van het bericht dat de Lutherse Synode besloten had mee te willen doen aan het “Samen Op Weg”-proces, merkte Wim Hoogstraten in een stukje in Kerknieuws op dat voor onze gemeente Beek inbreng van Lutherse zijde al honderden jaren niets bijzonders was, en ook thans (1985) verscheidene leden uit Nederlandse en Duitse Lutherse kerken tot onze gemeente behoren, waaronder een van onze ouderlingen-kerkvoogd. Hij juichte het synodebesluit daarom zeer toe.
Naast over veel goede dingen in de gemeente, berichtte Kerknieuws ook over droevige gebeurtenissen. Een daarvan was het overlijden van ds. D.A. Vogel op 29-11-1985. Hij was ruim 38 jaar predikant van de GK Geleen en daarna 14 jaar lang als emeritus-predikant lid van onze gemeente. Een ander voorbeeld: de Hervormde Vrouwengroep “Dorcas” op de Lindenheuvel moest zichzelf per 1 januari 1986 opheffen. Dorcas was op 11 augustus 1927 opgericht tot steun van de Hervormde wijkverpleging o.l.v. de vrouw van de toenmalige Geleense predikant, mevr. De Puy. Later was Dorcas een gespreksgroep geworden, met bijeenkomsten traditioneel in de consistoriekamer van de Tunnelkerk. Nog een voorbeeld: vanwege een sterke afname van het aantal leerlingen fuseerde de Prot. Chr. Maurits-MAVO fuseerde per 1 augustus 1986 met de Scholengemeenschap St. Michiel en de St. Aloysius-MAVO te Beek tot een expliciet interconfessionele school. Enigszins vreemd was het dat de nieuwe school werd genoemd naar graaf Arnold van Huyn van Geleen, die zijn graventitel dankte aan de trouwe steun van zijn familie in de 80-jarige oorlog aan Spanje, waardoor de toenmalige Protestantse gemeente te Geleen ten onder ging.
Een positief bericht was de oprichting van de stichting Onderweg kerken in Nederland. Onze gemeenten van Beek en Urmond werden hierin opgenomen (in Limburg voorts Gulpen en Vaals). Het systeem heeft zeker een twintigtal jaren gewerkt. Daarna is het verzand, als gevolg van de afname van de kerkelijke betrokkenheid van langsreizenden en toeristen.
Gemeentelid Jan Verbeek, ontwerper van beroep, ontwierp nieuwe kerkstempels voor Beek en Lindenheuvel. Hij heeft ook het historische stempel van Urmond gerestaureerd. Onder andere bij de doop van een kind werd het stempel in het trouwboekje geplaatst.
Op 21 december 1986 nam ds. Wim Westerveld in een gemeenschappelijke dienst van onze gemeenten afscheid als predikant van de Gereformeerde Kerk van Geleen. Hij had een beroep aangenomen naar Apeldoorn.

Wim Hoogstraten, Urmond 19 september 2020

laatste update.: 23-09-2020