PGMBD

ZWO

God en de wereld
LEZING: PROTESTANTSE VLUCHTELINGEN EN ASIELZOEKERS IN SITTARD
dinsdagavond 19 april aanvang 20.00 uur

De Federatie Historie Sittard-Geleen-Born nodigt belangstellenden uit voor de lezing: Protestantse vluchtelingen en asielzoekers in Sittard e.o. ±1525 - ±1675. De lezing is in het Gruizenkerkje op en wordt gegeven door Guus Janssen (leraar klassieke talen Trevianum). De toegang is vrij, ontvangst met koffie/thee en vlaai. De duur van de lezing is ongeveer 75 minuten. Belangstellenden worden verzocht zich vooraf aan te melden op de site van de Federatie (dit i.v.m. de catering): federatie.historie@hetnet.nl.

In het protestantse kerkje in de Sittardse binnenstad is in glasraam het geloofsgetuigenis van Palmken Palmen van Born en Remken Ramakers vereeuwigd. Zij kwamen als dopers gewelddadig aan hun einde en worden nog vaak gezien als helden van de vroege protestantse gemeente in Sittard.

Ofschoon in de Maasdorpen, Susteren en Sittard al in de eerste helft van de zestiende eeuw sacramentariërs en dopers woonachtig waren, moet de oorsprong van de calvinistische gemeente toch op een andere wijze verklaard worden. Tegenover de dopers was de Gulikse overheid geenszins tolerant, waardoor deze groepering door ballingschap uit onze regio verdween. Calvinisten, die zichzelf ‘geloofsverwanten’ noemden, vonden echter vooral in het laatste kwart van de zestiende eeuw in Sittard een veilige verblijfplaats. Ten gevolge van de intolerantie van de Luikse prinsbisschop, het veranderde politieke klimaat in Aken en zeker na de inname van Maastricht door

Alexander Farnese in 1579 werd met name de stad Sittard een toevluchtsoord voor religieuze vluchtelingen die hier asiel zochten. De historicus Kritzraedt maakt melding van de ellende van duizenden mensen, die op de vlucht voor oorlogsgeweld naar het Gulikse gebied trokken.

Ten onrechte staat Sittard dan ook niet vermeld op het kaartje van de ‘exulanten’-plaatsen in de Nederrijn-atlas. Dat de Sittardse gemeente, die voor het eerst in 1609 een zelfstandige status kreeg, uit vluchtelingen is ontstaan blijkt ook uit de oudste lidmatenlijsten.

De nieuwkomers beschikten niet over akkerland en moesten dus leven van handel en nijverheid. Dit bleek in de dertigjarige oorlog (1618-1648) best wel lucratief, zodat de welvarende protestantse gemeenschap door de katholieke bevolking als een bedreiging ervaren werd. Uiteindelijk regelde het Religionsvergleich van 1672/3 in de hertogdommen Gulik, Berg en Kleef de religieuze verhoudingen definitief, waarmee een erkende protestantse gemeente in Sittard en Urmond een feit was. Een wezenlijke bijdrage aan dit verdrag leverde de Luikse domheer Jan Arnold van Leerodt, van wiens 350 jaar geleden in Born gebouwde kasteel de imposante resten nog getuigen.

Rob Pernot

laatste update.: 18-03-2016