PGS

ZWO

printen

ZORG EN ZIN

01-03-2017

De zorg staat op dit moment op verschillende manieren op de politieke agenda. Het gaat om de betaalbaarheid van de zorg, om de hoogte van de zorgpremies en het eigen risico, om wachtlijsten, om de verantwoordelijkheid van de overheid, om wat mensen nog zelf kunnen doen, om wat familieleden of buren als mantelzorgers op kunnen vangen.

Wat de hoogte van onze ziektekostenpremies betreft worden wij op dit moment door onze zorgverzekeraars gestimuleerd, om vooral te kijken naar onze eigen behoeftes. Daarbij kunnen we tussentijds het één en ander ook weer ‘aan’ of ‘uit’ klikken. Ongemerkt komt zo de solidariteitsgedachte onder druk te staan. Want terwijl we ons eigen risico afdekken, dragen we ongemerkt minder bij en minder mee aan het risico van anderen.
Als we kijken naar de verantwoordelijkheid van de overheid, kunnen we de indruk hebben dat de overheid zich te veel van haar zorgtaken terugtrekt om te bezuinigen. Toch mogen we niet nalaten om ons de vraag te stellen, wat onze eigen bijdrage is om te zorgen voor een leefbare samenleving in de buurt waar we wonen, in onze zorg naar buren en familie toe. In de keuzes die we maken lopen we aan tegen de gevolgen en de vraag naar reden en motivatie van onze keuzes. In ons nadenken daarover begint ons te dagen dat het niet alleen om zorg gaat, maar ook om waarde, leven en zin.
 
Als het over de betaalbaarheid van de zorg gaat, worden er ook vragen opgeworpen rond de duur van een behandeling of de leeftijd van een patiënt of dat er een maximum geldbedrag zou moeten worden vastgesteld voor een behandeling van een patiënt om ook de zorg voor andere patiënten veilig te stellen. Het zijn geen vragen waar we makkelijk een antwoord op weten. Elke keuze die we maken roept weer andere vragen op. We worden met dilemma’s geconfronteerd, die over méér gaan dan alleen geld. Het gaat om zorg en als het om zorg gaat, dan gaat het ook om waarde, leven en zin.
Maar zorg confronteert ons ook met mensen die niet meer verder kunnen of willen, omdat ze lijden onder pijn, omdat hun lichaam het niet meer aankan of omdat hun geest het opgeeft. Hoe we het ook noemen, ondragelijk lijden of voltooid leven, en hoe we daar ook instaan, het roept bij ons tegenstrijdige gevoelens op. We worden met dilemma’s geconfronteerd waar geen ‘bevredigend’ antwoord op mogelijk is. Want waar het om zorg gaat, daar gaat het ook om waarde, leven en zin.

Met de betaalbaarheid van de zorg voor ogen richt zich de zorg vaak ééndimensionaal op ‘meetbare’ en ‘zichtbare’ effecten, zoals genezing of verzorging van lichaam en/of woning. We merken dat geestelijke gezondheidszorg vanuit zingeving en levensbeschouwelijke achtergrond onder druk staat en steeds meer wordt wegbezuinigd. Omdat het bij zorg ook altijd gaat om waarde, leven en zin, beseffen we dat een ééndimensionale benadering van de mens te beperkt is. Er komt méér bij kijken. In en bij zorg is zingeving hard nodig. Dat geldt voor wie zorg nodig heeft en voor wie zorg verleent, zoals de verpleging, artsen, mantelzorgers en familie.
Maar dit is niet de enige situatie, waar de vraag naar zin de kop opsteekt. Door onze dagelijkse bezigheden en drukte kunnen we aan de zinvraag voorbij leven, maar op den duur ontkomen we er niet aan, hoe jong of oud we ook zijn. Door ziekte, gemis, verdriet, ontslag of burn-out worden we letterlijk stil gezet en met onze neus op de feiten gedrukt. Hoe kunnen we daarmee omgaan?
 


Als we naar Jezus kijken, zien we dat ook hij mensen tegenkwam die zorg nodig hadden, zin zochten en met levensvragen geconfronteerd waren. Jezus had oog voor hen. Hij genas niet alleen de blinde Bartimeüs, maar hij zorgde er ook voor dat hij gezien werd door anderen in zijn waarde als mens (Marcus 10,46-52). Hij liet zijn voeten met tranen wassen door een prostituee, die door iedereen gemeden werd. Door te wijzen op de vergevingsgezindheid van God opende hij voor haar de weg naar verandering en een nieuw leven (Lucas 7,36-50). Hij zag de tollenaar Zacheüs, door anderen gehaat en gemeden om zijn corrupte praktijken. Door aanspraak te maken op de gastvrijheid van Zacheüs doorbrak hij het isolement en bevrijdde hij Zacheüs van het idee dat geld en goederen zin kunnen geven (Lucas 19,1-10). Door zijn handelen maakte Jezus duidelijk, dat het bij zorg ook altijd gaat om waarde, leven en zin.
 
Als het om zorg gaat, beseffen wij dat een ééndimensionale benadering van de mens te weinig is. Maar we merken ook, dat het maatschappelijk draagvalk hiervoor steeds verder afneemt. We zullen de bezuinigingen op dit vlak niet tegen kunnen houden. Terwijl we ons bewust worden van de vragen die spelen rond zorg en zin, wordt het steeds lastiger om onze kerkgemeenschap overeind te houden door het ontbreken van financiële middelen en vrijwilligers. Tegelijkertijd constateren wij, dat onze huidige vorm van kerk-zijn de gemeenteleden en buitenstaanders van 40-min onvoldoende aanspreekt. En toch zullen we niet ophouden om er over na te denken op welke manier en op welke plaatsen we ruimte kunnen maken voor de onderbelichte dimensies van ons menszijn. Want als het om zorg gaat, dan gaat het ook om waarde, leven en zin.
Ik droom van een plek waar mensen vanuit verschillende achtergronden en leeftijden bij elkaar komen om te praten over álle dimensies van ons menselijk leven, om lief en leed te delen, om samen zin te zoeken en te ontdekken, waar wij zin zijn kwijtgeraakt, om samen te luisteren naar God en naar elkaar, om het leven te vieren, om stil te zijn, te bidden en te mediteren. Wat mij betreft is dit de taak van onze geloofsgemeenschap in onze samenleving. Het is een opdracht voor ons allemaal, hoe oud we ook zijn.
 
Maar toch eindig ik met een bijzondere oproep: Iedereen die dit leest en belangrijk vindt, jonger is dan 40 en er over na wil denken, hoe we dit op een enthousiaste manier handen en voeten kunnen geven, mag contact opnemen met de predikanten of leden van de kerkenraad. We horen graag van u!
 
Een gezegende tijd in zorg, waarde,
leven en zin wenst u ds. Joachim Stegink

laatste update.: