PGS

ZWO

printen

IK GEEF OM JOU

08-12-2015

Jaar van de Barmhartigheid
Officieel begint op 8 december a.s. het Jaar van de Barmhartigheid, dat Paus Franciscus heeft uitgeroepen. Daarmee wil hij gelovigen bij de drive van Jezus van Nazareth brengen. Jezus, die op Zijn tocht door het Heilige Land velen bepaalde bij de ware menslievendheid. Met grote ontferming bewogen, had Hij oog voor mensen, die in de marge van de samenleving van toen waren terecht gekomen.

 
In het Mattheusevangelie lezen we in hoofdstuk 25 de uitspraak van Jezus:  ‘Ik had honger en jullie gaven mij te eten, ik had dorst en jullie gaven mij te drinken, ik was een vreemdeling, en jullie namen mij op, ik was naakt en jullie kleedden mij. Ik was ziek en jullie bezochten mij, ik zat gevangen en jullie kwamen naar mij toe.’ En een zevende werk werd nog in de Middeleeuwen toegevoegd: begraven van de doden.
Hoe indringend komen de werken van barmhartigheid op ons af. Actueler kan het niet geformuleerd worden, nu door heel Europa een lange stoet mensen gaat. Ze zijn hun eigen onveilige land ontvlucht, hebben honger en dorst en zoeken een veilig en warm heenkomen. Wie zijn of haar innerlijke reserves heeft overwonnen en een opvang van vluchtelingen heeft bezocht, ziet in dat het niet gaat om zomaar gelukzoekers. Het gaat wel om mensen, die in veel gevallen niet juist zijn geïnformeerd over Europa. Maar dat is immers in het belang van hen, die – hoe onbarmhartig - goud geld verdienen aan deze ellende!
Hoe goed is het bij dit alles om te vernemen, dat op veel plaatsen diverse kerkgemeenschappen nu hartelijk samenwerken en de barmhartigheid jegens de vluchtelingen in praktijk brengen.

Barmhartigheid ervaren van God zelf en vervolgens delen met onze naasten, is een grensoverschrijdende ervaring. Als er iets is, dat ons over kerkmuren heen kan doen kijken, is het barmhartigheid. Juist deze Bijbelse inspiratie kan ons als gelovigen in verschillende geloofsgemeenschappen met elkaar verbinden – en dat wereldwijd en in oecumenisch verband. Samen barmhartigheid in het leven van alledag in praktijk brengen, betekent schouder aan schouder gaan vanuit een gedeelde geloofsvisie, een grondhouding van menslievendheid. “Ik geef om jou!”

Barmhartigheid in Limburg: een oefening in oecumene
Vanuit deze gedachte werken in het comité dat in het bisdom Roermond ter voorbereiding op het heilig jaar actief is, katholieken en enkele protestanten eensgezind samen.
In Limburg wordt een boekje met achtergrondinformatie en suggesties uitgegeven door het bisdom. Het is de bedoeling, dat deze uitgave in week 49 breed wordt verspreid via dekenaten en parochies en ook voor protestanten beschikbaar komt.
Voor hen die dit boekje onder ogen krijgen en niet tot de Rooms-Katholieke Kerk behoren, zullen sommige hoofdstukken niet meteen vanzelf spreken. Daarmee wordt ons een oefening in oecumene aangeboden. Er is immers veel dat ons bindt, maar er is ook verscheidenheid en op sommige punten (nog) gescheidenheid. Zo is de realiteit.
Zo was de term ‘geestelijke werken van barmhartigheid’ mij eerder onbekend. Maar toen las ik dat hiermee onder andere bedoeld wordt: twijfelaars raad geven, onwetenden onderrichten, bedroefde mensen troosten en lastige personen geduldig verdragen. Dit kan ik een plaats geven als een in de gemeente van Christus passende pastorale grondhouding. Pastoraat en diaconaat horen immers helemaal bij elkaar.

Ook de voorbeelden van vieringen van barmhartigheid en de specifieke aandacht voor Maria dragen een stevig katholiek stempel; logisch. Om te beginnen boeiend om te lezen, lijkt me. Zeker in de adventstijd. En vervolgens kan hiervan inspiratie uitgaan, bijvoorbeeld voor vieringen in oecumenisch verband of een gesprek over de betekenis van Maria in de diverse tradities.

Biecht en reformatie
Een ander aspect, dat hier niet ongenoemd kan blijven, is de aandacht voor de biecht als sacrament van Gods barmhartigheid en daarmee samenhangend de uitleg van de aflaat.Dit element in het Jaar van de Barmhartigheid is specifiek bedoeld voor de katholieke gelovigen. Tegelijk biedt het protestanten enig zicht op een thema, dat de geschiedenis van onze beide kerkelijke tradities flink heeft gekleurd. En ik realiseer me dat reformator Maarten Luther lang heeft nagedacht of toch niet de biecht als derde sacrament naast doop en H. Avondmaal een plaats in de vernieuwende kerk van zijn tijd zou moeten krijgen. Bovendien is schuld, boete en  verzoening een thema dat ieder mens op enig moment in het leven aangaat.


Over Luther gesproken: in oktober 2016 begint voor protestanten – maar niet voor hen alleen - een bijzonder jaar, dat uitloopt op de herdenking van 500 jaar reformatie op 31 oktober 2017 in Utrecht.
Het lijkt een gelukkige samenloop van omstandigheden in oecumenisch perspectief, dat het Jaar van de Barmhartigheid en het ‘jaar van de reformatie’ in de herfst van 2016 samenvallen.

Een goed begin
De derde zondag van Advent - zondag Verheugt u! - is een geschikt moment om het Jaar van de Barmhartigheid te openen. Daarvoor is in het bisdom Roermond de Christoffelkathedraal de aangewezen plaats. De viering van Woord en Gebed begint op 13 december a.s. om 15.00 uur en daarbij zijn ook protestantse belangstellenden van harte welkom.
De gebedsweek voor de eenheid van de christenen, die van 17 tot en met 24 januari 2016 wordt gehouden, biedt kansen om in oecumenisch verband de barmhartigheid centraal te stellen.

Het thema van de gebedsweek Het woord is aan jou biedt immers goede aanknopingspunten voor vieringen en ontmoetingen.
Daarnaast wordt op 14 januari a.s. van 13.30 – 17.00 uur in de St. Jan in Maastricht een bijeenkomst georganiseerd voor Limburgse pastores, kerkbesturen/kerkenraden, diaconieën van allerlei kerkgemeenschappen en Raden van Kerken, waarin het thema op een specifieke manier onder hun aandacht wordt gebracht. Een van de sprekers is prof. Herman Noordergraaf, bijzonder hoogleraar en docent voor diaconaat aan de Protestantse Theologische Universiteit te Amsterdam en Groningen. Dit alles in de hoop, dat 2016 een gezamenlijke oefening in barmhartigheid zal worden.

Ds. Sophie Bloemert, Raad van Kerken Parkstad
Ouderling Elly de Haan-Verduyn, Raad van Kerken Maastricht
 

Bijgevoegd afbeelding van Rembrandt van Rijn. De terugkeer van de verloren zoon (ca. 1668, detail) Hermitage St.Petersburg
 


laatste update.: