printen

CHRISTEN ZIJN ALS LIFESTYLE


06-09-2019

Snuffelend in een boekhandel, kun je het idee krijgen dat er voor de vormgeving van het leven een oneindige interesse is. Talloze boeken willen je wel vertellen hoe je moet leven, wat je moet doen, wat je moet laten, waar je wijsheid vandaan moet halen en wat je moet veranderen om in een paar simpele stappen het geluk te vinden. Meestal kosten zulke boeken 15 of 25 euro en dat is niet veel voor een stuk tekst dat je hele leven naar een gelukkige toekomst brengt. Ze liggen er in zulke grote stapels, dat je gaat vermoeden dat we leven in een land vol verdwaalde mensen die wanhopig houvast zoeken en daar graag het één en ander voor doorlezen.

Ik denk dat je maar een twintigtal jaren hoeft terug te gaan in de tijd, om hele andere stapels in boekhandels te vinden. Toen waren er misschien wel enkele zelfhulpboeken voor fervente zoekers of diepzinnige filosofen, maar verkooptoppers waren het niet. En als je nog eens een paar decennia terug zou gaan, zou je de bijbel vinden met wat boeken die er toelichting op gaven. Heel veel meer richtingen kon je in Nederland niet gaan in de zingevingsliteratuur van halverwege de vorige eeuw.


Je zou je kunnen afvragen hoe onze ouders en grootouders de weg hebben gevonden in het leven zonder al de wijsheden die we nu kunnen lezen. En als je het ze zou vragen, zouden ze waarschijnlijk niet zo goed snappen waar je het over had. Hun weg in het leven was veel meer uitgestippeld en de waarheden en zekerheden lagen voor het oprapen. Ze voelden misschien regelmatig dat er iets knelde, maar hoefden niet te zoeken in een eindeloos aanbod van mogelijkheden en richtingen. Het lijkt een makkelijke tijd te zijn geweest in dat opzicht.


Toch kennen we ook de verhalen uit het verleden waarin mensen ontevreden waren over al die eenduidigheid, zeker binnen de eigen zuil. De bevrijding daaruit kwam pas toen in de jaren ’60 de mondigheid, de mobiliteit en de massamedia mensen een bredere blik gaven. Ineens bleek zingeving een keuze te zijn. Je hebt nu niet alleen meer de mogelijkheid tot een keuze, je hebt er zelfs de verplichting toe. Immers doorgaan in de zingeving die je hebt meegekregen, is ook een keuze. Terug naar de eenduidigheid kan niet meer. Je kiest zelf je weg en bent dus zelf verantwoordelijk.

Oef! Dat maakt het allemaal wel lastig. Welke zingeving kies je? Wat zijn daarvan de gevolgen? En wat als ik verkeerd kies? Misschien willen mensen daarom wel al die boeken lezen. Je zult maar die ene geschikte levenswijze missen! En dan kun je het alleen maar jezelf verwijten, want de enige die erover gaat ben jezelf. Wetend dat je nooit alle manieren van zingeving kunt kennen (ze zijn immers eindeloos), moet je maar vertrouwen op je gevoel en je verstand en dan verder gaan.

Christenen zijn mensen die de invulling van hun zingeving verbonden hebben aan het verhaal en de persoon van Jezus en een groep van mensen die zich daardoor laat inspireren. In die zin is onze keuze al wat minder ingewikkeld. Er is een aantal ankerpunten dat je vindt in wat we lezen en vieren. We putten voornamelijk uit een Westerse traditie van zo’n twintig eeuwen en van daaruit kijken we naar de wereld. In de praktijk zien we dat daaruit een veelheid van zienswijzen en interpretaties komt, en ook een waaier aan lifestyles.

De ene christen rijdt een grote terreinwagen en dankt de Heer voor het zakelijke succes waarmee zij deze heeft kunnen kopen, de andere fietst om Gods schepping te behoeden. Er zijn er die God bedanken voor de heldere waarheid die hun geopenbaard is, en er zijn er die zoeken en tasten naar mogelijkheden om zin te vinden in en buiten hun geloofssysteem. Hoe zou het mogelijk zijn om bij al die verschillen nog iets van een christelijke lifestyle te formuleren?


Misschien is met die vraag juist het antwoord gegeven. Het is namelijk helemaal niet vanzelfsprekend dat je in al je veelkleurigheid en verscheidenheid een eenheid blijft vormen en bij elkaar blijft. Het is bijzonder dat mensen die zo verschillend zijn, zich als één gemeenschap blijven beschouwen. En het is ronduit prachtig om te zien dat mensen op de eerste plaats samen willen zijn en oog voor elkaar willen houden als mens.
Bij alle eigen keuzes die we maken om invulling te geven aan ons christen-zijn, laten we ook zien dat er meer is dan dat. En daar zie ik een stuk christelijke lifestyle in. Het is een krachtig tegengeluid tegen tweedeling en afwijzing. En de inspiratie voor dat alles kan goed komen van diezelfde Jezus die telkens de grenzen van groepen en soorten overschreed. Telkens als de traditie van Hem eiste dat er een onderscheid gemaakt werd, verraste hij zijn tijdgenoten door die nieuwe lifestyle van de mens die centraal staat, los van alle onderscheid.


Als je het zo beschouwt, zou Jezus’ boek over zingeving heel dun kunnen zijn. Misschien heeft Hij er daarom zelf geen geschreven. Maar uit de verhalen die we over Hem kennen, kunnen we een mooie lifestyle putten.


Ralf Smeets,
geestelijk verzorger, Zuyderland