PGS

ZWO

Hervormde Gem.
1. De Hervormde Gemeente
Op 31 oktober 1517 spijkert Maarten Luther zijn 95 stellingen op de deur van de slotkapel in Wittenberg, in de protestantse kerken beschouwd als het begin van de Reformatie.

Op 31 oktober 1517 spijkert Maarten Luther zijn 95 stellingen op de deur van de slotkapel in Wittenberg, in de protestantse kerken beschouwd als het begin van de Reformatie. Sittard is dan een stad met ruim 2000 inwoners in het Hertogdom Gulik.

Al vrij kort na 1517 worden ook in deze omgeving aanhangers van de "Nieuwe leer" gesignaleerd, zoals blijkt uit een bevel van de Hertog van Gulik uit 1525 om op te treden tegen de leer van Luther. Van deze eerste "protestanten" (dat woord bestond toen nog niet) weten we dat een aantal behoorde tot de Wederdopers, die streng werden vervolgd.

In 1535 worden door de ambtman in Born ca. 30 Wederdopers ter dood gebracht. Ook in 1550 worden twee Wederdopers veroordeeld tot de brandstapel. De terechtstelling vindt plaats op de "Auvelenberg" in het Limbrichterveld. Hun namen, Remken Ramakers en Palmken Palmen zijn vermeld in de gebrandschilderde ramen van de Protestantse kerk aan de Gruizenstraat.

Overigens is bekend dat in Sittard aanhangers van zowel Luther, Zwingli als Calvijn worden aangetroffen.

Ruwweg een eeuw lang kennen de protestanten afwisselend perioden waarin zij hun godsdienst openlijk mogen belijden en perioden waarin ze worden dwarsgezeten of zelfs vervolgd.

In 1553 treedt Paulus Chimarrheus op als voorganger bij de protestanten in Sittard, hoewel hij katholiek bleef. Soms wordt dit feit beschouwd als het begin van de Hervormde gemeente in onze stad, maar formeel wordt deze pas gesticht op 22 juli 1609. Dan wordt de eerste eigen predikant beroepen: Theodor Horden uit Aken.

Op bevel van de hertog krijgen de protestanten in 1610 de beschikking over een zaal in het stadhuis op de Markt (in het plaveisel van de Markt is te zien waar dit stadhuis stond) voor het houden van hun kerkdiensten.

In 1618 moet de zaal echter weer worden ontruimd. De bijeenkomsten vinden dan o.a. plaats op de zolder van het huis van een protestant, rentmeester Kroeten, het huidige Kritzraedthuis en in een schuur aan de Pullestraat.

In 1624 worden alle bijeenkomsten verboden. Soldaten verjagen de gemeenteleden uit een vergadering. De bijeenkomsten vinden voortaan in het geheim plaats in de omliggende dorpen en als ook dit wordt verboden bij gemeenteleden thuis.

Na de tocht van Prins Frederik Hendrik langs de Maas in 1632 verbetert de situatie voor de protestanten geleidelijk aan. Een gemeentelid, Johan Lemmens, start in 1634 met de bouw van een protestantse kerk aan de Gruizenstraat. Aanvankelijk moet hij nog voorgeven dat het een brouwerij wordt, maar vanaf 1635 is dat niet meer nodig. De kerk is gereed in 1637.

De protestanten kunnen voortaan in vrijheid hun godsdienst belijden.

Tot de franse revolutie en de bezetting door de Fransen in 1794 behoort Sittard tot het Hertogdom Gulik. De "Reformirte Gemeinde zu Sittard" maakt deel uit van de 2de classis van de Gulikse Provinciale Synode. De spreektaal is Duits.

Na de tijd van Napoleon in 1815 wordt Sittard deel van het Koninkrijk der Nederlanden en de "Reformirte gemeinde" gaat dan behoren tot de Nederlands Hervormde kerk.

Pas in 1885 wordt het Duits in de eredienst vervangen door het Nederlands

laatste update.: 10-11-2011